AARTEE

ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਆਰਤੀ ਮਜਨੁ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਝੂਠੇ ਸਗਲ ਪਾਸਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ...
Naam(u) tero arti Majan(u) muraarae.
Har ke naam bin(u) jhoothe sagal paasaarae ||1|| Rahaaou ||
(sggs 694).
<><><><>

The term 'Aartee' (also spelled Arati, Aaarti etc.) is derived from the Sanskrit word, 'Aaraatrik' (आरात्रिक), which refers to the waving of lit lamps in front of an image of a god or a person who is to be honored in Hindu and Jain temples, homes, etc.. In short, Aaraartik means something that removes 'Raatree', darkness (or light waved in darkness before an icon). It is a religious ritual (Karamkaand), usually accompanied by chanting a prayer at the end of every ritualistic Poojaa etc.

Generally, the ingredients of the Aartee include lamps (Deepak or Devaas), wicks, Ghee (clarified butter), bowl (Thaal or plate), camphor, incense, flowers, fan (Chavar), jingle bells, sandalwood paste, saffron etc.

Sometime, Aartee of this sort being performed in front of the Sri Guru Granth Sahib (SGGS) can also be witnessed at the conclusion of the so called ' Akhand Paath' (uninterrupted page to page reading of the SGGS). Also, as indicated at the official web site of the Shiromani Gurdawaaraa Parbandhak Committee (s.g.p.c.), one of the the Shabad-Chowkies (music/Kirtan sessions) performed at the Harmandir Sahib is called Aaratee too.

What is Baabaa Nanak's ਆਰਤੀ - Aartee?

To put it otherwise, what is the Aartee of the Gurmat (Giaan or Wisdom of the SGGS)?

Gurmat Gurmat Giaan or Wisdom of the Sri Guru Granth Sahib (SGGS) reveals to us ‘Aartee’ is NOT what we generally understand by this term.

Our perception of ‘Aartee‘ is only that which we have collected from the complex ritualistic displays propagated by the corrupt Pujaaree system that we routinely witness at various religious places and ceremonies.

Baabaa Nanak did not perform Aartee in front of any religious texts, deities or persons, and does not teacch us to do so.

Instead, Baabaa Nanak's Aartee is by the Infinite, of the Infinite and for the Infinite (Hukam: Sytem-Rule-Law of Nature), which is uninterruptedly happening automatically in Kudrat.

The lamps of his Aartee are the Sun and the Moon, placed on the Thaal (bowl or plate) of the sky.

The Stars in the constellations are the pearls placed on this Thaal. The fragrance of the sandalwood is the incense, the wind is the fan, and all the vegetation are flowers in offering. Shabad is the sounding of the bells.

Baabaa Nanak exclaims, 'What a beautiful Aartee of You is happening (in Kudrat -- Hukam: System-Rule-Law of Nature)! '

  • ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ ॥ ਧੂਪੁ ਮਲਆਨਲੋ ਪਵਣੁ ਚਵਰੋ ਕਰੇ ਸਗਲ ਬਨਰਾਇ ਫੂਲੰਤ ਜੋਤੀ ॥੧॥ ਕੈਸੀ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ਭਵ ਖੰਡਨਾ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ॥ ਅਨਹਤਾ ਸਬਦ ਵਾਜੰਤ ਭੇਰੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਹਸ ਤਵ ਨੈਨ ਨਨ ਨੈਨ ਹੈ ਤੋਹਿ ਕਉ ਸਹਸ ਮੂਰਤਿ ਨਨਾ ਏਕ ਤੋਹੀ ॥ ਸਹਸ ਪਦ ਬਿਮਲ ਨਨ ਏਕ ਪਦ ਗੰਧ ਬਿਨੁ ਸਹਸ ਤਵ ਗੰਧ ਇਵ ਚਲਤ ਮੋਹੀ ॥੨॥ ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥ ਤਿਸ ਕੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ ॥ ਗੁਰ ਸਾਖੀ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੁ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ॥੩॥ ਹਰਿ ਚਰਣ ਕਮਲ ਮਕਰੰਦ ਲੋਭਿਤ ਮਨੋ ਅਨਦਿਨੋ ਮੋਹਿ ਆਹੀ ਪਿਆਸਾ ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਲੁ ਦੇਹਿ ਨਾਨਕ ਸਾਰਿੰਗ ਕਉ ਹੋਇ ਜਾ ਤੇ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਵਾਸਾ ॥੪॥੧॥੭॥੯॥: Gagan Mai Thaal(u)... (sggs 663).

Why Baabaa Nanak's Aartee is unique and different from the Aartee of the Pujaaree? Understanding the meaning of the symbolism of the paraphernalia used in the act, may help us understand this.

In the SGGS, light asentially symboilizes Giaan (Knowledge, Wisdom...). And darkness symbolizes ignorance. Giaan (Knowledge, Wisdom...) removes ignorance as light removes darkness. Giaan (Knowledge, Wisdom...) is also said to be the lasting inner WEALTH. The Universal Energy, which pervades within all beings, is the 'Knowledge Principle'.

Hence in nutshell, if a person has acquired Giaan (Knowledge, Wisdom...) and removed his/her ignorance, then cosider as that person has performed the real 'Aartaee' of the Infinite.

Thus, Aartee assentially symbolizes end of one's ignorance of his/her Mool or True Nature (Jot Saroop). In other words, it is the end of negative impact of false ego-sense (Haumai). Just as the camphor used in the ritual dissolves into nothingness without leaving any residue (camphor burns without leaving any residue), so too should the individual consciousness merge in the Hukam, so too should we make an offering of the only thing that is truly ours to give - the duluded mind ridden with the fslse ego-sense (Haumai). Only when we give up our erroneous concepts of 'I-ness' and 'mine, mine' will our Aartee truly be complete and will we receive the ultimate Prasaad (Grace or Kirpaa) — the Awakening of Pure Consciousness that is everyone's True Nature ('Jot Saroop).

Accordingly, The SGGS calls the divine Naam (Virtues, Wisdom, Hukam, Shabad...) as the divine's Aartee. Living such a divine life (Gurmukh Lifestyle) brings lasting Bliss (Anand).

  • ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਆਰਤੀ ਮਜਨੁ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਝੂਠੇ ਸਗਲ ਪਾਸਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਆਸਨੋ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਉਰਸਾ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਕੇਸਰੋ ਲੇ ਛਿਟਕਾਰੇ ॥ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਅੰਭੁਲਾ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਚੰਦਨੋ ਘਸਿ ਜਪੇ ਨਾਮੁ ਲੇ ਤੁਝਹਿ ਕਉ ਚਾਰੇ ॥੧॥ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਦੀਵਾ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਬਾਤੀ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਤੇਲੁ ਲੇ ਮਾਹਿ ਪਸਾਰੇ ॥ ਨਾਮ ਤੇਰੇ ਕੀ ਜੋਤਿ ਲਗਾਈ ਭਇਓ ਉਜਿਆਰੋ ਭਵਨ ਸਗਲਾਰੇ ॥੨॥ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਤਾਗਾ ਨਾਮੁ ਫੂਲ ਮਾਲਾ ਭਾਰ ਅਠਾਰਹ ਸਗਲ ਜੂਠਾਰੇ ॥ ਤੇਰੋ ਕੀਆ ਤੁਝਹਿ ਕਿਆ ਅਰਪਉ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਤੁਹੀ ਚਵਰ ਢੋਲਾਰੇ ॥੩॥ ਦਸ ਅਠਾ ਅਠਸਠੇ ਚਾਰੇ ਖਾਣੀ ਇਹੈ ਵਰਤਣਿ ਹੈ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰੇ ॥ ਕਹੈ ਰਵਿਦਾਸੁ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਆਰਤੀ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਹਰਿ ਭੋਗ ਤੁਹਾਰੇ ॥੪॥੩॥: Naam(u) Tero Aartee Majan(u) muraare.... (sggs 694).
  • ਆਰਤੀ ਕੀਰਤਨੁ ਸਦਾ ਅਨੰਦ ॥: Aartee Kirtan(u) Sadaa Anand(u)(sggs 393).
  • ਧੂਪ ਦੀਪ ਘ੍ਰਿਤ ਸਾਜਿ ਆਰਤੀ ॥ ਵਾਰਨੇ ਜਾਉ ਕਮਲਾ ਪਤੀ ॥੧॥ ਮੰਗਲਾ ਹਰਿ ਮੰਗਲਾ ॥ ਨਿਤ ਮੰਗਲੁ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਰਾਇ ਕੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਊਤਮੁ ਦੀਅਰਾ ਨਿਰਮਲ ਬਾਤੀ ॥ ਤੁਹਂ‍ੀ ਨਿਰੰਜਨੁ ਕਮਲਾ ਪਾਤੀ ॥੨॥ ਰਾਮਾ ਭਗਤਿ ਰਾਮਾਨੰਦੁ ਜਾਨੈ ॥ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਨੰਦੁ ਬਖਾਨੈ ॥੩॥ ਮਦਨ ਮੂਰਤਿ ਭੈ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ ॥ ਸੈਨੁ ਭਣੈ ਭਜੁ ਪਰਮਾਨੰਦੇ ॥੪॥੨॥: Dhoop Deep Ghrit Saaji Aartee... (sggs 695).
  • ਸੁੰਨ ਸੰਧਿਆ ਤੇਰੀ ਦੇਵ ਦੇਵਾਕਰ ਅਧਪਤਿ ਆਦਿ ਸਮਾਈ ॥ ਸਿਧ ਸਮਾਧਿ ਅੰਤੁ ਨਹੀ ਪਾਇਆ ਲਾਗਿ ਰਹੇ ਸਰਨਾਈ ॥੧॥ ਲੇਹੁ ਆਰਤੀ ਹੋ ਪੁਰਖ ਨਿਰੰਜਨ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਜਹੁ ਭਾਈ ॥ ਠਾਢਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਿਗਮ ਬੀਚਾਰੈ ਅਲਖੁ ਨ ਲਖਿਆ ਜਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਤੁ ਤੇਲੁ ਨਾਮੁ ਕੀਆ ਬਾਤੀ ਦੀਪਕੁ ਦੇਹ ਉਜ੍ਯ੍ਯਾਰਾ ॥ ਜੋਤਿ ਲਾਇ ਜਗਦੀਸ ਜਗਾਇਆ ਬੂਝੈ ਬੂਝਨਹਾਰਾ ॥੨॥ ਪੰਚੇ ਸਬਦ ਅਨਾਹਦ ਬਾਜੇ ਸੰਗੇ ਸਾਰਿੰਗਪਾਨੀ ॥ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਕੀਨੀ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਿਰਬਾਨੀ ॥੩॥੫॥: Sunn sandhiaa teree dev devaakar adhapati aadi samaaee ... (sggs 1350).

Thus, the true Aartee is self-purification — to know onself, to understand onself etc. Also, it reminds us of the greatness of the Hukam (System-Rule-Law of Nature).

The flame of the lamp that people wave cylindrically is symbolic of the revolving of Sun, Moon, Stars etc. The Sun and the Moon are likened to the lamp: the Sun as the lamp of Intuitive Knowledge, and the Moon as the lamp of Intuitive Peace. Their all-reaching light, free nature, and even-vision reminds us of the One Universal Energy dwelling in everyone and everyplace evenly and ceaselessly. The light of the flame represents the Wisdom that dispels the darkness of ignorance, and steadfastness or one-pointedness of the mind — analogous to a flame that is steady or unwavering. It also reminds us that we should lit the oil lamps of selflessness and love in our hearts so that they can become the light of the world. Camphor represents our false ego-sense (Haumai). Traditional Aartee contains five wicks on the lamp representing our five senses. In other words, along with our false ego-sense, the Aartee consists of offering of our slavery to our senses (their demands, desires, coverings or colors etc.). Aartee is self-talk that all negativities and defilements get burnt out just as the camphor, which burns without leaving any trace like the bird that flies in the sky without leaving any trace or the fish that swims in the water without leaving any mark. During Aartee, people also close their eyes. This signifies looking within. The rising up of the Dhoop or incense stick signifies our loving devotion rising up towards God. The sound of the bells represents the wish that the Shabad may resonate within and invoke Wisdom, Virtues, truth, good tendencies, replacing all Bikaars (i.e. lust, anger, greed, attachment, pride...).

  • ਰਵਿ ਸਸਿ ਦੀਪਕ ਗੁਰਮਤਿ ਦੁਆਰੈ ਮਨਿ ਸਾਚਾ ਮੁਖਿ ਧਿਆਵਏ ॥: Ravi Sasi Deepak Gurmai Diaarai Mani Saachaa Mukhi Dhiaavae(sggs 1110 ).
  • ਰਵਿ ਸਸਿ ਦੀਪਕ ਜਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਏਕਾ ਜੋਤਿ ਮੁਰਾਰਿ ॥: Ravi Sasi Deepak Jaa Ke Tribhavan Ekaa Joti Muraari ... (sggs 489).
  • ਰਵਿ ਸਸਿ ਦੇਖਉ ਦੀਪਕ ਉਜਿਆਲਾ ॥ ਸਰਬ ਨਿਰੰਤਰਿ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਬਾਲਾ ॥: Ravi Sasi Deepak Aujiaalaa... (sggs 223).
  • ਭਾਈ ਰੇ ਮੈਲੁ ਨਾਹੀ ਨਿਰਮਲੁ ਜਲਿ ਨਾਇ ॥ ਨਿਰਮਲ ਸਾਚਾ ਏਕੁ ਤੂ ਹੋਰ ਮੈਲੁ ਭਰੀ ਸਭ ਜਾਇ ॥1॥ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਮੰਦਰੁ ਸੋਹਣਾ ਕੀਆ ਕਰਣੈਹਾਰਿ ॥ ਰਵਿ ਸਸਿ ਦੀਪ ਅਨੂਪ ਜੋਤਿ, ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰ ॥: Bhaaee re mail naahee niramal jali naai... (sggs 57).
  • ਜਿਉ ਆਕਾਸੈ ਪੰਖੀਅਲੋ ਖੋਜੁ ਨਿਰਖਿਓ ਨ ਜਾਈ ॥ ਜਿਉ ਜਲ ਮਾਝੈ ਮਾਛਲੋ ਮਾਰਗੁ ਪੇਖਣੋ ਨ ਜਾਈ ॥੨॥ ਜਿਉ ਆਕਾਸੈ ਘੜੂਅਲੋ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭਰਿਆ ॥ ਨਾਮੇ ਚੇ ਸੁਆਮੀ ਬੀਠਲੋ ਜਿਨਿ ਤੀਨੈ ਜਰਿਆ ॥੩॥੨॥: Jiou aakaasai pankheealo khoj nirkhio n jaaee. Jiou jal maajhai maashalo maarag pekhano n jaaee. ||2|| Jiou aakaasai gharhooalo mrig trisanaa bhariaa. Naame che suaamee beethalo jin teenai jariaa (sggs 525).

In short, according to the Gurmat, true 'Aartee' is performed within, by the mind.

However, when 'Aartee' was made an external Karamkaand or Pakhand, then its real meaning disappeared and now only empty and fruitless Karamkaand are being considered as 'Aartee'.

Now, just pause for a moment, and think cool-headedly as to how useless it would be to keep performing or singing ritualistic Aartee if ultimately it does not lead one to self-purification through self-observation! If self-purification has taken place, then the Aartee becomes that of Baabaa Nanak, which transcends the ritualistic external Aartee. The purpose of reading or hearing the Gurbani (SGGS) is to become Nanak-like (or Gurbani-like). This is the state in which the 'rare' Gurmukh ever abides. Rest of us just keep groping in Maya.

  • ਲੇਹੁ ਆਰਤੀ ਹੋ ਪੁਰਖ ਨਿਰੰਜਨ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਜਹੁ ਭਾਈ ॥ : Lehu Aartee Ho Purakh Niranjan Satigu Poojahu Bhaaee (sggs 1350).

— T. Singh
www.gurbani.org