Jaat Paat

Jaat Paat — madness of belief in Jaat Paat (caste) — is the dirty  game played by the wicked mind!

In Gurmat (Wisdom, Upadesh or Way of the Sri Guru Granth Sahib, SGGS) there is no place for this madness.

Also, there is no distinction of material wealth, nationality, color of skin,  family of birth, name, fame, power, education, knowledge, titles, etc.

In other words, anybody can come to a Gurdwara and learn and seek the Divine Wisdom (Giaan) of the  SGGS. For Gurdwara is school of the Sikhi.

Hence, addressing the ego-mind, the SGGS asserts:

  • ਮਨ ਕੀ ਮਤਿ ਤਿਆਗੀਐ ਸੁਣੀਐ ਉਪਦੇਸੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥: Listen to the Gurmat and renounce the mind’s intellect (corrupt thinking that creates divisions, faulty understanding-ਮਾੜੀ ਸੋਚ …) . ||1||Pause|| (sggs 814).

Because, as the SGGS asserts, the intellect to Unite or Link with the Universal Consciousness is different (ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ, free of Bikaar: lust, anger, greed, etc.).

  • ਗੋਵਿੰਦ ਭਜਨ ਕੀ ਮਤਿ ਹੈ ਹੋਰਾ ॥ ਵਰਮੀ ਮਾਰੀ ਸਾਪੁ ਨ ਮਰਈ ਨਾਮੁ ਨ ਸੁਨਈ ਡੋਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ : The intellect to unite with “Gobind” (Mool, Truth…) is different. If one does not listen to the Naam (then his external religious Karamkaand is akin to beating the snake-hole instead of the snake, but, by just) beating the snake-hole, the snake is not killed. ||1||Pause|| (sggs 381).

Yet, the madness of belief in non-essentials like Jaat Paat has a strong hold in Sikhs! In one hand, the propagators of the Dharma mouth platitudes about a casteless society preached by the Gurus and the Bhagats, but on the other hand, they practice it madly. What a paradox and hypocrisy!

According to the Gurmat, any one who believes in Jaat Paat cannot be a true Sikh for the caste only relates to the body; not to one’s Mool (Source, Origin, Jot, Universal Consciousness…).

Similarly, any one who discriminates others based on criteria like “low” or “high”, poor or rich, nationality, color of skin, family of birth, etc., cannot be a true Sikh because the SGGS does not support such stupidity.

In other words, the caste-conscious person is a denier of Truth (Manmukh, Saakat, Mayadhaaree…) who has confounded his True Identity (Jot-Sroop, Pure Nature) for the physical body-frame. Consequently, he identifies himself and others as Jatt Sikh, Saini Sikh, Bhaapaa Sikh, Rorra Sikh, Tarkhaan or Raamgarheeaa Sikh, Mazhabee Sikh, Khatree Sikh, Lavaanaa Sikh, Kookaa Sikh, Naamdhaaree Sikh, Nihang Sikh, Nirmalay Sikh, Brahmin Sikh, list goes on and on. Now, in the West, there seems to be a new class of Sikhs called Caucasian Sikhs (Gore or white Sikhs)! Consequent of this madness of belief in Jaat Paat or  “high” or “low” are many. For example:

  • Most Sikh marriages are organized along the caste lines. Within Sikhs, if a boy or a girl from one caste marries someone from a different caste without mutual consent of their parents, it sometimes turns into a bloody tragedy. Thus, Jatt Sikh, Saini Sikh, Bhaapaa Sikh, Rorha Sikh, Tarkhaan or Raamgarheeaa Sikh, Mazhabee Sikh, Khatree Sikh, Lavaanaa Sikh, etc., rarely intermarry.
  • Many Gurdawaras are built along the caste lines i.e.(Jatt Gurdwara, , Saini Gurdwara, Lavaanaa Gurdwara, etc.). In many villages in Punjab (India), Mazhabees or Dalits who are considered lower beings by some (fraud Sikhs) have their own Gurdawaras and even separate cremation grounds. Many Gurdawara, thus, are built based on ill feelings created by the madness of belief in Jaat-Paat or  “high” or “low” rather than a genuine spiritual cause. The corrupt Pujaaree groups and the  Pujaaree system have exacerbated the problem.

In the following Sloak, Kabeer Sahib repudiates this madness of Jaat Paat. Because of his Julaahaa Jaat (weaver caste), Kabeer Sahib was treated as a lower being (Shoodar…) by those who considered themselves of higher caste.

  • ਕਬੀਰ ਮੇਰੀ ਜਾਤਿ ਕਉ ਸਭੁ ਕੋ ਹਸਨੇਹਾਰੁ ॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਇਸ ਜਾਤਿ ਕਉ ਜਿਹ ਜਪਿਓ ਸਿਰਜਨਹਾਰੁ ॥੨॥: O Kabeer! Everyone laughs at my caste (ਮਖੋਲ ਕਰਨਾਂ). (But) I am a sacrifice to this caste (I consider it topmost), (by taking birth) in which I have Realized (Understood, Known…) Creator (Mool, Source, Jot…). ||2|| (sggs 1364).

It’s not the family of birth, material wealth, name, fame, power, education, knowledge, titles, etc., that makes one of low or high caste. Who is low or high depends solely on how one lives his life. For example, by merely taking birth in a so called Sikh or a Brahmin family, one does not become a Sikh or a Brahmin. If both of them act in a corrupt or conditioned consciousness, they are in fact Shoodras themselves (of low caste, wretched…).

In fact, according to the Gurbani, one does not even qualify to be called a human being just because he is born in a human form, what to speak of “low” and “high” caste heredity!

  • ਗਰਭ ਵਾਸ ਮਹਿ ਕੁਲੁ ਨਹੀ ਜਾਤੀ ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿੰਦੁ ਤੇ ਸਭ ਉਤਪਾਤੀ ॥੧॥ ਕਹੁ ਰੇ ਪੰਡਿਤ ਬਾਮਨ ਕਬ ਕੇ ਹੋਏ ॥ ਬਾਮਨ ਕਹਿ ਕਹਿ ਜਨਮੁ ਮਤ ਖੋਏ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੌ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਜਾਇਆ ॥ ਤਉ ਆਨ ਬਾਟ ਕਾਹੇ ਨਹੀ ਆਇਆ ॥੨॥ ਤੁਮ ਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮ ਕਤ ਸੂਦ ॥ ਹਮ ਕਤ ਲੋਹੂ ਤੁਮ ਕਤ ਦੂਧ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬੀਚਾਰੈ ॥ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਕਹੀਅਤੁ ਹੈ ਹਮਾਰੈ ॥੪॥੭॥: In the womb, no lineage and cast is known. (One) Brahm is the Source of all ||1|| (Kabeer Sahib questions) since when have you been a Brahmin? Don’t waste your life by continually claiming to be a Brahmin. ||1||Pause|| If you are indeed a Brahmin, born of a Brahmin mother, then why didn’t you come by some other way? ||2|| How is it that you are a Brahmin, and I am of a low caste? Is it that I have blood (in my veins), and you have milk (in your veins)? ||3|| Says Kabeer, one who contemplates the Brahm, is said to be a Brahmin among us. ||4||7|| (sggs 324).

Death kills all equally — rich and poor, low and high, and so on. In other words, death makes everybody same. Some cremate all their dead, some bury their all, etc. In other words, death makes Jaat Paat disappears; all become the same (ਇੱਕ-ਸਮਾਨ) when dead.

  • ਰਾਜਾ ਪਰਜਾ ਸਮ ਕਰਿ ਮਾਰੈ ਐਸੋ ਕਾਲੁ ਬਡਾਨੀ ਰੇ ॥੨॥ : The king and his subjects are equally killed by death; such is the power of Death. ||2|| (sggs 855).

A person may be a so called Sant, Baabaa, Brahmin, etc., but when he is in dire need of blood transfusion to survive, then nobody will inquire if that blood comes from a poor, or a rich, or a Brahmin, or a Amritdhaaree, or a clean shaven, etc. Furthermore, when they buy stuff like clothes, food, etc., they never ask who have touched that stuff prior to them buying it, eating it, or wearing it!

The Gurbani roars that the madness of false pride of caste or  “high” or “low” results in increase or instigation of Bikaar (lust, anger, greed, attachment, pride...). Those having this pride of “high” caste are called “fool” and “ignorant” in the Gurbani. To put it otherwise, as the Gurbani indicates, those who practice caste or  “high” or “low” distinction and feel pride of their belief in Jaat Paat are stupid and ignorant.

  • ਜਾਤਿ ਕਾ ਗਰਬੁ ਨ ਕਰਿ ਮੂਰਖ ਗਵਾਰਾ ॥ ਇਸੁ ਗਰਬ ਤੇ ਚਲਹਿ ਬਹੁਤੁ ਵਿਕਾਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥: Do not be proud of your (higher or ਉੱਚੀ) Jaati, you ignorant fool! So much Bikaar comes from this pride. ||1||Rahaaou|| (sggs 1127-1128).

The Gurbani wants us to transform the mind from Manmukh-hood to Gurmukh-hood (follower of Truth, Divine Life…). And, according to the Gurbani, the Jaat and Paat (ਉੱਚੀ ਜਾਤਿ ਤੇ ਕੁਲ) of a Gurmukh is none oter than the Naam (Giaan, Wisdom of the SGGS…).

  • ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਤਿ ਪਤਿ ਨਾਮੇ ਵਡਿਆਈ ॥: In Naam is “Jaati Pati” and honor of who has become the Gurmukh (sggs 230).

According to the Gurbani, the Way to eradicate the notion of low and high is to recognize the One Universal Energy in Mann (ਮੱਨ, mind…) and Chitt (ਚਿੱਤ, Consciousness, faculty of discerning, Understanding…), in everyone, everywhere…

  • ਅਰਧ ਉਰਧ ਬਿਚਿ ਸਮ ਪਹਿਚਾਣਿ ॥ ਨੀਚ ਊਚ ਨਹੀ ਮਾਨ ਅਮਾਨ ॥: Recognize the (the Universal Energy) alike in “Aradh” (i.e., the Mayaic mind, Mann…) and “Uradh” (i.e., Chitt, the Divine Consciousness – when the mind turns away or transcends Maya, it becomes “Uradh”…)?. (Then, for you, there will be) no high or low (ਨੀਵਾਂ ਜਾਂ ਉੱਚਾ), no honor or dishonor (ਆਦਰ ਜਾਂ ਨਿਰਾਦਰੀ). (sggs 344).

In nutshell, the Gurbani tells us that the madness of belief in Jaat Paat indicates one’s doubt-ridden condition (ਭਰਮਾ / ਵਹਿਮਾ ਦਾ ਪਟਿੱਆ ਹੋਇਆ).

  • ਉਤਮ ਮਧਿਮ ਜਾਤੀਂ ਜਿਨਸੀ ਭਰਮਿ ਭਵੈ ਸੰਸਾਰੁ ॥: High and low, caste and status – the world wanders lost in doubt (ਉੱਚੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭਰਮ / ਵਹਿਮਾਂ ਵਿਚ ਖੁਆਰ ਹੋਣਾਂ). (sggs 1243).

According to the Gurbani, the real outcast (ਨੀਚ, Shoodar…) is the one who is devoid of the Naam (Gur-Shabad, Gurbani’s Giaan, Wisdom or Divine Knowledge).

  • ਨਾਨਕ ਨਾਵੈ ਬਾਝੁ ਸਨਾਤਿ ॥੪॥੩॥: O Nanak, without the Name, (Jeev) are wretched outcasts (ਨੀਚ, low…). ||4||3|| (sggs 10).

Also, According to the Gurbani, a truly “high” being or a truly rich person is he who has the wealth of Spiritual Knowledge or Divine Wisdom of the Gur-Shabad, or discerning intellect of the SGGS.

  • ਕਉਨ ਵਡਾ ਮਾਇਆ ਵਡਿਆਈ ॥ ਸੋ ਵਡਾ ਜਿਨਿ ਰਾਮ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥: Nobody is great (High, big…) by the greatness of Maya (material wealth). (He) alone is great, who is attuned to Raam (Source, Reality, Mool). ||1||Pause|| (sggs 188).

Furthermore, the Gurmat considers  one’s “Jaat” (if one is of low or high caste…) and “Patt” (honor, dignity…) based on one’s Karma (deeds, or actions).

  • ਜਾਤਿ ਜਨਮੁ ਨਹ ਪੂਛੀਐ ਸਚ ਘਰੁ ਲੇਹੁ ਬਤਾਇ ॥ ਸਾ ਜਾਤਿ ਸਾ ਪਤਿ ਹੈ ਜੇਹੇ ਕਰਮ ਕਮਾਇ ॥: O Nanak! Do not ask about (someone’s) “Jaati” or birth (family). (If you must ask, then ask) how to realize Truth in the Heart.  (Jaat Paat of a person) is as he acts (sggs 1330).

In nutshell, therefore, until the deluded head is given up (faulty thinking, …), none can play the Divine Game (or the Divine Life) of the Gurmat!

  • ਉਲਟਿ ਜਾਤਿ ਕੁਲ ਦੋਊ ਬਿਸਾਰੀ ॥ ਸੁੰਨ ਸਹਜ ਮਹਿ ਬੁਨਤ ਹਮਾਰੀ ॥੧॥: Turning (the mind) away (from the worldliness, Maya, Bikaar…), I have forgotten both my social class and ancestry (i.e., now I understand that the Divine life is beyond Jaat-Paat). I’am now weaved in spiritual stillness (i.e., established in a state beyond thoughts of Bikaar, Maya…). ||1|| (sggs 1158).

24 replies on “Jaat Paat”

Thanx Veer Ji….I put the shabad below so I don’t lose it, and so I can see it when I log on to the site. Also, could you locate the shabad relating to the fact that at the Pharmacy there are many many medicines, your Doctor will write you a prescription, you can read the label on it day in day out but you will not get the efect of the medicine until you SWALLOW it…..likewise you can read PATH daily but you must UNDERSTAND it for it to have the full effect on you…..

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਨੋ ਸਭੁ ਕੋ ਵੇਖਦਾ ਜੇਤਾ ਜਗਤੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥ ਡਿਠੈ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਵਈ ਜਿਚਰੁ
ਸਬਦਿ ਨ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਨ ਚੁਕਈ ਨਾਮਿ ਨ ਲਗੈ ਪਿਆਰੁ ॥Slok M: 3. Satgur
no sabhu ko vekhadaa jetaa jagat sansaar. Dithai mukat n hovaee jichar sabadi
n kare vichharu. Haumai mail n chukaee naam n lagai piaar(sggs 594).

Without Shabad-Vichaar, mere seeing (Darshan-ਦਰਸਨ) of Sri Guru Granth Sahib
(SGGS) will not and cannot liberate anybody from Maya, doubts, duality, Haumai
(false ego-sense), worldly bondage, mind’s delusions, Bikaars, and so on. This
is the Gurbani’s edict.


“…your Doctor will write you…”

In fact, there is a wonderful verse in Bhai Gurdaas Ji’s Kabitt. Here it is:
• ਬੈਦ ਬੈਦ ਕਹੈ ਰੋਗ ਮਿਟਤ ਨ ਕਾਹੂ ਕੋ…: Bai Baid kahai rog mitat n kaahoo ko…
It essensially indicates that no ailment can be cured by repeated utterance of “doctor! doctor!”.
In other words, to get cured, one has to administer (“swallow”) the midecine the doctor has prescribed.

In the last verse of this long Kabitt, Bhai Gurdaas Ji writes:
• ਤੈਸੇ ਗਿਆਨ ਗੋਸਟਿ ਕਹਤ ਨ ਰਹਤ ਪਾਵੈ ਕਰਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਨ ਉਦਤਿ ਅਕਾਸ ਹੈ ॥੪੩੭॥
Which essentially indicates that, similarly, by attending “Giaan Gosat” (Giaan sermons, discourses, assemblies, seminars, conversations, forums, etc.), no one can attain “Rahat” (ਰਹਤ: the Aatam Giaan or Spiritual Wisdom of the entire Gurbani, the Gurmukh Lifestyle, the Divine Hukam-ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਦੀ ਮਰਜੀ…). The most fundamental need is to practice the Gur-Giaan of the Gurbani in life (i.e., to live it in daily life)…

Hope this helps.

‘Satgur noon sab koh dekhda jetha jagat sansar. Dithian mukat naan hovayee jichar shabad naa kareh vichaar.’ Veer Ji pls locate this shabad in SGGSJ. I understand this to mean that many, many people do mutha tek to SGGSJ but that alone is not sufficient….you must learn to understand the teachings of SGGSJ by finding out the meanings of shabads. SGGSJ is written in question, followed by answer format. Our Guru’s have given us incredibly powerful scriptures within which we find guidance on how to live our lives on a day to day basis. WAHEGUROOOOO.

Veer Ji pls locate this shabad in SGGSJ…

• ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਨੋ ਸਭੁ ਕੋ ਵੇਖਦਾ ਜੇਤਾ ਜਗਤੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥ ਡਿਠੈ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਵਈ ਜਿਚਰੁ ਸਬਦਿ ਨ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਨ ਚੁਕਈ ਨਾਮਿ ਨ ਲਗੈ ਪਿਆਰੁ ॥: Slok M: 3. Satigur no sabhu ko vekhadaa jetaa jagat sansaar. Dithai mukati n hovaee jicharu sabadi n kare vichharu. Haumai mailu n chukaee naami n lagai piaaru (sggs 594).

Without Shabad-Vichaar, mere seeing (Darshan-ਦਰਸਨ) of Sri Guru Granth Sahib (SGGS) will not and cannot liberate anybody from Maya, doubts, duality, Haumai (false ego-sense), worldly bondage, mind’s delusions, Bikaars, and so on. This is the Gurbani’s edict.
related post: http://www.gurbani.org/gurblog/2011/10/18/mere-seeing-of-the-sggs-will-not-liberate/
Thank you Veer Jio for taking time to share your Vichaar.

dear Roop, To my understanding Guru Granth Sahib is the Guru and it does not put any condition as to who can become its sikh.The shabad of the Guru Granth Sahib very clearly tells us that it is meant for the entire humanity. To the little knowledge that I have Guru Gobind Singhs own writings are the most universal in nature.Guru Gobind Singh in his hukamnama very clearly states that his entire sangat is the Khalsa.


Dr Sukhraj S. Dhillon, Ph.D. USA

There is an excellent dialogue among sikhs all over the world to define a sikh. The recent focus is the 1925 definition of a sikh and its endorsement among various groups. The discussion is about the definition of a Sikh as a “person who believe in the Guru Granth Sahib, believe in the Ten Gurus, and have no other religion.”
The 1925 definition of a sikh in the spirit of universal nature of Sikh religion is an excellent effort, and I admire the endorsees of 1925 definition. However, we cannot ignore the Amrit and Khalsa aspect of Sikhism without clarification.

The greatest contribution of the last living 10th Guru Nanak– Guru Gobind Singh– is the creation of Khalsa, the family of pure ones, to which a Sikh may belong through receiving baptism or initiation (Amrit/khande di pahul). Therefore, every khalsa is a Sikh but every Sikh is not a khalsa unless he/she receives baptism.

Although Guru Gobind Singh offered the highest honor to Khalsa, he did not expect every Sikh to become khalsa. One of his most favorite poets Bhai Nand Lal and more than half of his other poets, for example, did not become khalsa. Therefore, Dashmesh Pita 10th Guru Nanak should have no objection to the definition of a sikh we are endorsing. This is a good lesson to avoid making it a controversial issue. (Going back to rahitnamas etc doesn’t help. As many of us know that rahitnamas written by Chaupa Singh, Bhai Nand Lal, Desa Singh….. are not in agreement with each other.)

In the Universal Spirit of Sikhism, let us endorse the definition of a Sikh as a “person who believe in the Guru Granth Sahib, believe in the Ten Gurus, and have no other religion.” Let the Sikhs all over the world (in the West and East including SGPC) onsider it for universal adoption?

Moreover, I would like to share just 2 lines of gurbani and the universal nature of our religion which is awaiting to be accepted by the entire humanity as our founder Guru– Guru Nanak Dev Ji intended. It was not a coincidence that he was accepted the guru and pir by hindu and muslims. At a seminar conducted at Simla, now in Himachal Pardesh, by the Panjab Historical Society Lahore, before World War I. The lieutenant governor of Panjab, who was presiding over the seminar said, ” according to what had been told by the speaker, Guru Nanak was a great Christian.”

When we look at Guru Nanak’s philosophy–Sikhism belongs to every human being and it carries a universal message in the true sense (sarbat da bhala). However, most of the Sikh Gurdwara’s are ignoring the spiritual nature of our founding Guru’s message in Gurbani. In most of the places, we Sikhs are spending time fighting, for example, over physical appearance–either forcing our views on others and cursing them or defending ourselves from those who are forcing their views. I meet Amritdhari Sikhs and those who are Non-Amritdhari. Most of us will agree that there will always be Amritdhari and Non-Amritdhari Sikhs and both can either sit together in Gurdwaras or divide our community into separate Gurdwaras. It’s only the understanding of Gurbani and message that can practically improve our everyday living, and can keep us together within our own community and with the rest of the world.

Just two lines of Gurbani can change our attitude:
“Dhaul dharam daya (compassion) ka putu;
Santokh (being content or satisfied) thap rakhiya jin suti.”
(Stanza 16, Japuji)

This universal message contain two words: compassion (daya) and contentment (santokh). The righteousness is born out of compassion and contentment upholds the order of nature (Dhaul dharam daya ka poot; santokh thap rakhiya jin soot). The implication is: “Be compassionate to others; Be satisfied within yourself!”

The two words, compassion (daya) and contentment (santokh) combines the philosophy of whole world: Christianity in the west and all the eastern religions.

The message “Be compassionate to others!” is a basic tenet in Christianity. A Christmas Message says:

“The best part of a person’s life is not fame, wealth or ability. The best part of a good person’s life is the little acts of kindness and love given to others. You are remembered and respected for the good you do for others.”

It is due to this philosophy that we see Christians doing great deeds of compassion– whether it’s adopting a child or feeding the hungry of the world. Mother Teresa was a good example of someone who is compassionate to others– taking care of the poor of the poorest in Calcutta. Bhagat Puran Singh of Pingalwara in Amritsar was another example who took care of the poor and sick. That is compassion Guru Nanak is asking us to have in our lives.

The second part of the message “Be content within yourself” is the basic philosophy of eastern religions, suggesting that happiness comes from within. Buddhism believes in it, Jainism believes in it, and other eastern religions believe in it. The purpose of every person’s life is to realize triple nature of the self, called sat-chit-ananda (existence or being conscious, and bliss). It means finding happiness within yourself. When we are content within, we are on our way to bliss or ultimate happiness. When we blame others for our happiness, we are actually misdiagnosing the cause of it. The cause lies within. When we feel upset or unhappy because someone got a raise, made more money or got a big house or an expensive car or a private jet, we overlook the real cause of unhappiness. The cause is: not attending to our inner self, not trying to know the spiritual self that we are, not communicating or communing with our soul.

“Be compassionate (daya) to others;
Be satisfied (santokh) within yourself!”

Just these two lines, as we mentioned above, combine the philosophy of whole world: Christianity in the west and all the eastern religions. That is why we can call Sikhism a UNIVERSAL RELIGION. It is unfortunate that we Sikhs have gone away from the teachings of Gurbani and can’t even practice as a religion of one community. All our life is wasted on dividing our community by concentrating on differences such as outward appearance and ignoring the universal nature of Nanak’s message which our founder Guru preached to every Hindu, Muslim and others.

If we could practice this universal message, imagine the satisfaction and happiness it would bring. But we should never do the opposite — “be compassionate to yourself and expect other to be satisfied with what they have.”

Even though Roop’s article is a little long, But I did not mind it a bit.
Why? ‘Cause it speaks about the truth and Reality in context of other religions and exposes the ignorance of, I would say, 90% of us, so called Sikhs, who read/recite (ratoo tota) Gurbani without even understanding it and therefore are lost in Darkness, wandering around and biting each other like a mad dog.

ਵੀਰ ਰੁਪਿੰਦਰ ਜੀ,
ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ।
ਆਪ ਜੀ ਵਲੋਂ ਲਿਖੀ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਰਿਹਾਂ ਹਾਂ।
ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਅਜੇਹੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋ ਧਰਮ/ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ-ਜਾਪਣ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ।You written( But I have only faith in one God. I read Gurbani everyday and it started when I was a child. I have immense faith in Gurbani. )
“ਗੁਰਬਾਣੀ” ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦਾ ਮਤਲਭ ‘ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰ/ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਗਈ।

ਅਗਰ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ “ਗੁਰਬਾਣੀ” ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪ ਨੇ “ਗੁਰਬਾਣੀ” ਪੜ੍ਹਨ ਸੁਨਣ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰੁ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਚਣਾ/ਪੜ੍ਹਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਲੋਂ ਚਲਾਏ ਇਸ ‘ਨਿਆਰੇ ਧਰਮ’ ਵਿਚ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ/ਇਨਸਾਨ/ਮਾਨੁੱਖ ਨੇ ‘ਸਚਿਆਰ ਸਿੱਖ’ ਬਨਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲਾ/ਮੇਹਨਤ/ ਕੋਸ਼ਿਸ/ਇਰਾਦਾ ਕਰਨਾ/ਬਨਾਉਣਾ ਹੈ।

“ਸਿੱਖੀ” ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਧਰਮ ਦੀ ਇਨਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਹੈ। ਹਰ ਇਨਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੋਡ ਔਫ ਕੰਡਕਟ ਅਤੇ ਯੂਨੀਫੋਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਨਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਮਾਨਤਾ/ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ/ਡਿਗਰੀ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਨਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਪੜ੍ਹਾਂਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਰਨਾ ਅਸੀਂ ਮਾਨਤਾ/ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ/ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ।

ਜੋ ਜੋ ਵੀ ਇਨਸਾਨ/ਪ੍ਰਾਣੀ/ਮਾਨੁੱਖ “ਗੁਰੁ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ” ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਟ/ਗੁਰੁ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਸਿੱਖ’ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਗਰ ਸਿੱਖੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਸਿੱਖ’ ਕਿਸ ਵਜਾਹ/ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਖਵਾ ਰਹੇ ਹੋ ?

ਜੋ ਵੀ ਇਨਸਾਨ/ਪ੍ਰਾਣੀ/ਮਾਨੁੱਖ ਮਾਤਰ “ਗੁਰੁ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ” ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਆਧਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਉਸ ਲਈ “ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ” ਛਕਣੀ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉਪਰ ‘ਪੰਜ ਕਕਾਰੀ’ ਪਾਈ ਹੋਈ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅਗਰ ਆਪ ਗੁਰਮਤਿ/ਗੁਰੁ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ “ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ” ਛਕਣਾ ਜਾਰੂਰੀ ਹੈ?

ਅਗਰ ਆਪ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਛੰਕਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜੇਹੇ ਸਵਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ/ਗੁਰਸਿੱਖ/ਗੁਰਮੁਖ ਜੋ……
“ਸਾਬਤ-ਸੂਰਤ ਦਸਤਾਰ ਸਿਰਾ” ਨਹੀਂ ਹੈ,

ਗੁਰੁ/ਸਤਿਗੁਰੂ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਹ ਸਿੱਖ ਵੀ ਅਖਵਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
“ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਰੱਬ ਦੀ ਭੰਨੇ ਬੇਈਮਾਨ”

ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵਲੋਂ ਬਖ਼ਸੀ ਇਹ ਮਾਨੁੱਖੀ ਕਾਇਆ/ਜੀਵਨ ਇਕ ਤੋਹਫਾ/ਅਮਾਨਤ ਹੈ।
ਇਸ ‘ਅਮਾਨਤ’ ਵਿਚ ‘ਖਿਆਨਤ’ ਕਰਨਾ ਸਾਡਾ ਗੁਨਾਹ ਹੈ।
“ਸਿੱਖੀ” ਇਸ ‘ਅਮਾਨਤ’ ਵਿਚ ‘ਖਿਆਨਤ’(ਤੋੜ-ਭੰਨ) ਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ।
“ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ” ਛਕਣਾ ਜਾਂ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ’ ਹੋਣਾ,
‘ਸਿੱਖੀ’, ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦਾ ਅਭਿੰਨ/ਅਤੁੱਟ, ਅੰਗ/ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਰੁਪਿੰਦਰ, ਅਗਰ ਤੁਸੀਂ “ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ/ ਅੰਮ੍ਰਿਤ” ਨਹੀਂ ਛਕਦੇ, ਤਾਂ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਧੂਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ,
ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦੇ/ਸੁਣਦੇ, ਕਦੇ ਫੁਰਨੇ/ਖ਼ਿਆਲ/ਵਿਚਾਰ ਬਨਣਗੇ/ਆਉਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਗੁਰੁ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਗੁਰੁ/ਸਤਿਗੁਰੂ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋਣਾ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ/ਵਿਸ਼ਵਾਸ/ਅਕੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ ਕੇ ਤੁਸੀ
ਸਿੱਖ/ਗੁਰਸਿੱਖ/ਗੁਰਮੁਖ ਬਨਣਾ ਹੈ
ਮਨਮਤੀਆ/ਮਨਮੁੱਖ ਬਨਣਾ ਹੈ।
ਹਾਂ , “ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ/ ਅੰਮ੍ਰਿਤ” ਛਕਣਾ ਹਰ ਸਿੱਖ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਰਨਾ,,, ਅਸੀਂ ਭੇਖੀ, ਕਰਮਕਾਂਡੀ, ਆਡੰਬਰੀ, ਵਹਿਮੀ ਭਰਮੀ/ ਮਨਮਤੀਆ/ਮਨਮੁੱਖ ਹੀ ਬਣੇ ਰਹਾਂਗੇ।
ਰੁਪਿੰਦਰ, ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਛੰਕਾ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਗਰ ਆਪ ਚਾਹੋ ਤਾਂ।

ਭੁੱਲ ਲਈ ਖਿਮਾ ਕਰਨਾ।

Thank you Veer Darshan Singh Pritam Ji for taking time to reply.
You quoted this verse in your reply:

“ਸਾਬਤ-ਸੂਰਤ ਦਸਤਾਰ ਸਿਰਾ”

Kindly please help us understand the true meaning (ਨਿਰਾਕਾਰੀ ਅਰਥ…) of this verse. Thank you.

ਕਾਇਆ ਕਿਰਦਾਰ ਅਉਰਤ ਯਕੀਨਾ ॥ਰੰਗ ਤਮਾਸੇ ਮਾਣਿ ਹਕੀਨਾ ॥
ਨਾਪਾਕ ਪਾਕੁ ਕਰਿ ਹਦੂਰਿ ਹਦੀਸਾ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤਿ ਦਸਤਾਰ ਸਿਰਾ ॥12॥

ਗੁਰੂੁ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਇਹ ਸਬਦ ਰਾਗ ਮਾਰੂ ਵਿਚ ਪੰਨਾ 1083 ਉਪਰ ਦਰਜ਼ ਹੈ।
ਇਕ ਸੱਚੇ-ਸੁਚੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਹੀ ਚਿਤਰਨ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਰਸਾਉਂਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
“ਸਾਬਤ”:- ਪੂਰਾ, ਕੰਪਲੀਟ, ਮੁਕੰਮਲ,

ਕਬੀਰ ਜਾ ਕੀ ਦਿਲ ਸਾਬਤਿ ਨਹੀ ਤਾ ਕਉ ਕਹਾਂ ਖੁਦਾਇ ॥ 1374, ਸਤਰ 9

ਸਾਬਤੁ ਰਖਹਿ ਤ ਰਾਮ ਭਜੁ ਨਾਹਿ ਤ ਬਿਨਠੀ ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ॥1376, ਸਤਰ 11

ਜੇ ਇਕੁ ਹੋਇ ਤ ਉਗਵੈ (ਰਾਗ ਆਸਾ ਪੰਨਾ 468)

ਇਸੁ ਗ੍ਰਿਹ ਮਹਿ ਕੋਈ ਜਾਗਤੁ ਰਹੈ ॥
ਸਾਬਤੁ ਵਸਤੁ ਓਹੁ ਅਪਨੀ ਲਹੈ ॥1॥ ਰਹਾਉ ॥

ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਸਾਡੇ ਇਸ ਮਾਨਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ‘ਸਾਬਤ’ ਵਸਤਾਂ/ਵਸਤੂੰਆਂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕੀਮਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਖਰੀਦਦਾਰ ਅਧੂਰੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ/ਖਰੀਦਦਾ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਭ ਕਿ ਅਧੂਰੀ, ਨਾ-ਮੁਕੰਮਲ ਚੀਜ਼/ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਖ਼ਸੀ ਇਹ ਮਾਨੁੱਖਾ ਦੇਹੀ ਇਕ ਤੋਅਫਾ/ਅਮਾਨਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਅਮਾਨਤ/ਤੋਅਫਾ ਉਸ ਪਰਵਿਦਗਾਰ ਨੇ ਮਾਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁੱਲ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ/ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੱਖਣਾ ਉਸ ਪਰਵਿਦਗਾਰ ਨੂੰ ਅੱਛਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ/ਸੋਭਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ/ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਪਸੂ-ਪੰਛੀ, ਪੇੜ-ਪੌਦੇ, ਮਾਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਹੀ ਕਿਸਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਨਰ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮਾਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨੋ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰੀ-ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਕਦੱਮ ਪਰੀਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ।
ਹਰ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਪਸੂ-ਪੰਛੀ, ਪੇੜ-ਪੌਦੇ, ਆਪਣੇ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਕ ਮਾਨੁੱਖ ਸੱਭ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦੇ-ਸੁੰਦੇ ਵੀ ਨਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੈ।

ਅਵਰ ਜੋਨਿ ਤੇਰੀ ਪਨਿਹਾਰੀ ॥
ਇਸੁ ਧਰਤੀ ਮਹਿ ਤੇਰੀ ਸਿਕਦਾਰੀ ॥( ਮ-5,ਆਸਾ ਪੰ 374)

ਫਿਰ ਭੀ ਮਾਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤੋੜ ਭੰਨ, ਮੌਡੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੇਰ-ਫੇਰ, ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ, ਤੋੜ ਭੰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬੂਤ ਸਾਡੀ ਸਾਬਤ-ਸੂਰਤਾ ਹੀ ਹੈ।

“ਸਾਡੇ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਭ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ, ਮਤਲਭ, ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਲਿਆ ਹੈ।ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ”।

ਅਸੀ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵਾਂਗ ਹੀ “ਸਾਬਤੁ” ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤੋੜ ਭੰਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
“ਸੂਰਤ”: ਤਸਵੀਰ, ਮੂਰਤ, ਸ਼ਕਲ।
ਇਨਸਾਨੀ ਵਯੂਦ/ਸਰੀਰ, ਮਾਨੁੱਖਾ ਦੇਹੀ, ਜੋ ਇਸ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਦੀ/ਦਾ ਕਰਮ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਦਾ ਰਥ/ਵਾਹਕ ਹੈ।

“ਦਸਤਾਰ”:_ ਸਿਰ ਉਪਰ ਸਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਾਫਾ/ਪੱਗੜੀ/ਪੱਗ/ਦਸਤਾਰ।

“ਸਿਰਾ” : ਸਿਰ ਵਾਲਾ। ਮਾਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਿਮਾਗ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਮੂੰਹ ਆਦਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

“ਭਾਵ ਅਰਥ”:
ਜੋ ਇਨਸਾਨ/ਮਾਨੁੱਖ, ਉਸ ਪਰੀਪੂਰਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਰੀਪੂਰਨ ਹੈ, ਭਾਵ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਰ-ਸ਼ਾਰ ਹੈ, ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਇਸ ਮਾਨੁੱਖਾ ਦੇਹ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦਿੱਤੀ/ਬਖ਼ਸੀ ਹੋਈ ਇਕ ਅਮਾਨਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਭੰਨ-ਤੋੜ, ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਜ਼ਾ/ਹੁਕਮ/ਭਾਣੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਇਹੀ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਜ਼ਾ/ਹੁਕਮ/ਭਾਣੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ) ਉਸ ਮਾਨੁੱਖ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਹੈ।
ਸਿਰ ਉਪਰ ਦਸਤਾਰ ਤਾਂ ਹੀ ਸੋਭਦੀ ਹੈ ਅਗਰ ਇਨਸਾਨ/ਮਾਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ “ਸਾਬਤ-ਸੂਰਤ” ਹੈ।
ਭਾਵ ਇਨਸਾਨ, ਨੇ ਅਕਾਲ-ਪੁਰਖ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਅਕਾਲ-ਪੁਰਖ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਜਿਉਂਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਕਾਲ-ਪੁਰਖ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ :
(ਸੱਚ, ਪਿਆਰ, ਮੁਹੱਬਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਦਿਆਲਤਾ, ਕੋਮਲਤਾ, ਸਬਰ, ਸੰਤੋਖ, ਨਿਰਭਉਤਾ, ਨਿਰਵੈਰਤਾ, ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ਪਰਉਪਕਾਰਤਾ, ਦਾਤਾਰਤਾ, ਸਹਿਜਤਾ, ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਾਗਰ/ਸਮੁੰਦਰ/ਭੰਡਾਰ ਹਨ।)

“ਤੇਰੇ ਕਵਨੁ ਕਵਨੁ ਗੁਣ ਕਹਿ ਕਹਿ ਗਾਵਾਂ ਤੂੰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਣੀ ਨਿਧਾਨਾ”

ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਮਾਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਨਿਰਾਕਾਰੀ ਗੁਣ ਹੀ ਇਨਸਾਨੀ/ਮਾਨੁੱਖਾ ਸਿਰ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਨਿਰਾਕਾਰੀ ਗੁਣ ਆਪਣਾ ਅਸਰ/ਭਾਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੀ ਸਿਰ ਉਪਰ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਦਸਤਾਰ ਭੀ ਸੋਭਦੀ ਹੈ।

‘ਸਾਬਤ ਸੂਰਤਿ ਦਸਤਾਰ ਸਿਰਾ’ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰੋਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਹੋ ਜਾਦਾਂ ਹੈ।

“ਹਰਿ ਜਨੁ ਐਸਾ ਚਾਹੀਐ ਜੈਸਾ ਹਰਿ ਹੀ ਹੋਇ” ॥149॥(ਕਬੀਰ ਪੰ 1372)

ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਥਾਹ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਰਾਂਹੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਝੇਂ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਭੁੱਲ ਲਈ ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ ਹਾਂ।

I would highly recommend the following article, because we put so much stress on the outward display…

“GOD IS NOT IMPRESSED (PLEASED) BY OUTWARD DISPLAY” (http://www.gurbani.org/articles/webart249.htm)

Page # 269
ਬਾਹਰਿ ਭੇਖ ਨ ਕਾਹੂ ਭੀਨ ॥
He is not impressed by outward display.
(ਉਹ ਕਦੇ) ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਭੇਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

Page # 1365:
ਕਬੀਰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਇਕ ਸਿਉ ਕੀਏ ਆਨ ਦੁਬਿਧਾ ਜਾਇ ॥ ਭਾਵੈ ਲਾਂਬੇ ਕੇਸ ਕਰੁ ਭਾਵੈ ਘਰਰਿ ਮੁਡਾਇ ॥੨੫॥
Kabeer, when you are in love with the One Lord, duality and alienation depart. You may have long hair, or you may shave your head bald. ||25||


Mr. Dhillon

Above meaning is not ” Long Hair” It means “Jattawa”
that Jogi’s (jog matt) used to have in those times. (Intertwined long strands of hair, unwashed, unkempt, unhygenic)

Undoubtedly, Virtues count a lot lot more than the outward display, but let’s not make it an excuse to have a clean shaven face.
Let’s not forget the countless sacrifices sikhs made in those times to keep/maintain/preserve/honor their sikhi saroop.
Let’s not forget the countless sacrifices our Gurus made for the sake of saabat surat.

“ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਖ਼ਸੀ ਇਹ ਮਾਨੁੱਖਾ ਦੇਹੀ ਇਕ ਤੋਅਫਾ/ਅਮਾਨਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਅਮਾਨਤ/ਤੋਅਫਾ ਉਸ ਪਰਵਿਦਗਾਰ ਨੇ ਮਾਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁੱਲ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ/ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੱਖਣਾ ਉਸ ਪਰਵਿਦਗਾਰ ਨੂੰ ਅੱਛਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ/ਸੋਭਦਾ ਹੈ।”

Veer Ji, from your replies it appears that you are suggesting “ਸਾਬਤ ਸੂਰਤਿ” (Saabat Soorati) to mean something like “a complete face”, “an unaltered face”, “an unaltered body”, etc.!
The Gurbani speaks at the level of the Aatma (Soul, Mool, Jot – Niraakaar…) not at the level of the body-consciousness. In fact, the Gurbani does not promote body-consciousness (Maya, falsehood…). To the contrary, the Gurbani wants us to transcend or go beyond the body-consciousness (Maya, falsehood…). In fact, According to the Gurbani, a person in body-consciousness or Maya (i.e., the Manmukh) cannot remain Saabat (Intact Consciousness…). Only the Gurmukh (who understands and lives the Aatam Giaan of the Gurbani, who has transcended the body-consciousness or Maya, who has Realized his Mool…) can remain Saabat!!
• ਮਨਮੁਖ ਸੋਇ ਰਹੇ ਸੇ ਲੂਟੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਬਤੁ ਭਾਈ ਹੇ ॥੪॥: Manmukh soi rahe te loote gurmukhi saabatu bhaaee hae (sggs 1024).
Accordingly, the meaning such as “an unaltered body” etc. cannot be taken as the true meaning of it.

Veer Ji, here we are just interested in understanding the true meanings of the Gurbani. That’s all. Because, misunderstanding of the true message of the Gurbani (Sri Guru Granth Sahib, SGGS) results in more, doubts, Mayaic entanglements, etc. The Word of the Gurbani is Spiritual; thus, beyond the body-consciousness (Maya, falsehood…). However, on account of the menacing body-consciousness, we may take a worldly or literal meaning of this expression to suggest something like “a complete face”, “an unaltered face”, “an unaltered body”, and so on! But, such worldly interpretation based on worldly meaning would be injustice to the Gurbani and the Great Teachers who uttered these Words in Total Communion with their Mool within.

The state of “Saabat Soorat” is synonymous with many other terms such as “Saabat Vasatu” (ਸਾਬਤੁ ਵਸਤੁ), Saabat Dill (“ਦਿਲ ਸਾਬਤਿ” – Intactness or Wholesomeness or Purity of the Heart-subtle, Inner Kaaiaa…), “Saabat Poonjee” (ਸਾਬਤੁ ਪੂੰਜੀ-Intact Naam-Wealth), “Saabat Jaage” (ਸਾਬਤੁ ਜਾਗੇ), “Saabat Hovai Raasi” (ਸਾਬਤੁ ਹੋਵੈ ਰਾਸਿ), “Poonjee Sabat Raasi” (ਪੂੰਜੀ ਸਾਬਤੁ ਰਾਸਿ), “Ih Poonjee Saabatu Dhannu Maalu” (ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਸਾਬਤੁ ਧਨੁ ਮਾਲੁ), Truth, Shabad-Surti, State of complete detachment from Maya, egolessness, Soul-Nature, Soul-Consciousness, True Nature, Inner Purity, State of Spiritual Enlightenment or Spiritual Consciousness, Intact Consciousness, Total or Undivided Consciousness, State of being Liberated while incarnated (Jeevan Mukti)…

When we take the true Spirit or gist of the entire Gurbani, the scriptural connotation in which the expression such as “Saabat Soorat ” is used becomes crystal clear. “Saabat” (also spelt Sabat ) means intact, complete, total, undivided, unconditioned, unadulterated, unalloyed, unbroken, timeless, uncontaminated, Pure, and so on. “Soorat” (or “Soorati”) means Awareness or Consciousness. Integrating both terms, “Saabat Soorat ” constitutes that state of Pure Awareness or Unconditioned Consciousness where there is no time and space or past and future (Doojaa Bhaav or duality-Maya), etc. Such a state of Pure “Being” (the Gurmukh) exists when there is no attachment to Mayaic mind (egoism, Mayaic Budhi or intellect).

• ਕਬੀਰ ਜਾ ਕੀ ਦਿਲ ਸਾਬਤਿ ਨਹੀ ਤਾ ਕਉ ਕਹਾਂ ਖੁਦਾਇ ॥: Kabeer jaakee dil saabati nahee taa kaou kahaan khudaai: Kabeer says: Without the Intact or Pure Heart (Saabat Dill) one can not attain God (sggs 1374).
• ਨਦਰਿ ਤਿਨਾ ਕਉ ਨਾਨਕਾ ਜਿ ਸਾਬਤੁ ਲਾਏ ਰਾਸਿ ॥: Nadar tinaa kau Nankaa ji saabatu laaeae raas1: God casts His Glance of Grace, O Nanak, upon those who have preserved their Spiritual Wealth (Naam Dhann…) Saabat (Intact…). (sggs 1238).
• ਗੁਰਮਤਿ ਖੋਜ ਪਰੇ ਤਬ ਪਕਰੇ ਧਨੁ ਸਾਬਤੁ ਰਾਸਿ ਉਬਰਿਆ ॥: Gurmati khoj pare tab pakare dhanu saabatu raasu oubariaa: Through the Gurmati (Gur-Giaan…), the (the “five”: lust, anger, greed, etc.) get caught, and the Sipiritual Wealth (Naam Dhann… of that person) is recovered Intact (ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਨਾਮ-ਧਨ ਨਾਮ-ਸਰਮਾਇਆ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ). ॥੨॥ (sggs 1178).
• ਸਚੁ ਸਾਬਤੁ ਕੂੜਿ ਫਿਰਦਾ ਫਾਵਾ ॥: Sach saabat koorh firadaa faavaa: The Truth is Undivided (Saabat), whilst the falsehood moves around addled (Vaar of Bhai Gurdaas Ji).
• ਸਿਦਕ ਸਬੂਰੀ ਸਾਬਤੇ ਮਸਤੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ॥: Sidak sabooree saabate masatee hushiaaree: Imbibe in Saabat (Intact…) faith, contentment, I ecstasy, and alertness (Vaar of Bhai Gurdaas Ji).
Thus, “Saabat Soorat ” is our Real Being (Mool, Joti-Svaroopa…). Simply put: “Saabat Soorat” is a state of Pure Mind (or Heart) free of imprisonment from false ego-sense, doubts (ਭਰਮ), Mayaic Budhi or intellect, ignorance…. In short, the state of “Saabat Soorat” is God’s Mind.
• ਕਬੀਰ ਕਾਇਆ ਕਾਚੀ ਕਾਰਵੀ ਕੇਵਲ ਕਾਚੀ ਧਾਤੁ ॥ ਸਾਬਤੁ ਰਖਹਿ ਤ ਰਾਮ ਭਜੁ ਨਾਹਿ ਤ ਬਿਨਠੀ ਬਾਤ ॥੨੨੨॥: Kabeer kaaiaa kaachee kaaravee keval kaachee dhaatu. Saabatu rakhahi taa raam bhaju naahi t binathee baat ॥੨੨੨॥: O Kabeer! The Kaaiaa is (like) a raw (ਕਾਚੀ: ਕੱਚੀ, unripe, crude, clay-built) pot (i.e., the racing mind attached to Maya is Kachaa-ਕੱਚਾ…). If you wish to keep it Intact (Total, Whole – free of Bikaars, Maya…), then Unite (Join…) the Raam (the Inner, “Aatam Raam”); otherwise, it will break (ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਬਿਨਸ ਜਾਏਗੀ) ॥੨੨੨॥. (sggs 1376).
• ਇਸੁ ਗ੍ਰਿਹ ਮਹਿ ਕੋਈ ਜਾਗਤੁ ਰਹੈ ॥ ਸਾਬਤੁ ਵਸਤੁ ਓਹੁ ਅਪਨੀ ਲਹੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥: Those who remain Awake (Aware, Alert, Conscious-ਗਿਆਨ ਅਵਸਤਾ) in this House (Heart) are rare. (Whosoever remains Awake within) they receive the Whole Thing (ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ, Mool: ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਾਸ-ਪੂੰਜੀ…). ||1||Pause|| (sggs).
Thus, to our knowledge, nowhere the SGGS has claimed that one can attain God by keeping certain external body-appearance. Pandits, Brahmins, and Mullah are known to preach non-essentials. But, then, we also know what the Gurbani has to say to them, again and agin! Which, by the way, also applies to everybody else! (ਪੰਡਿਤ ਮੁਲਾਂ ਜੋ ਲਿਖਿ ਦੀਆ ॥ ਛਾਡਿ ਚਲੇ ਹਮ ਕਛੂ ਨ ਲੀਆ ॥੩॥ sggs 1159).

In the end your reply quotes this verse: “ਹਰਿ ਜਨੁ ਐਸਾ ਚਾਹੀਐ ਜੈਸਾ ਹਰਿ ਹੀ ਹੋਇ” ॥149॥(ਕਬੀਰ ਪੰ 1372)

“Hari” does not have body-frame like us. According to the Gurbani, He is Niraakaar or Formless (our Mool…). How anybody at the external body-level or in body-consciousness going to become like “Hari”!

“Hari Janu” (ਹਰਿ ਜਨੁ) can become like “Hari”, because “Hari Janu” (ਹਰਿ ਜਨੁ) does not live in body-consciousness – in fact, he has Totally transcended his body-consciousness (Maya, falsehood…).

Bhul Chuk Maaf Ji.

ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਪਰਮ ਪਦਾਰਥ ਪਾਉਂਣਾ, ਗੁਰੂੁ/ਸਤਿਗੁਰੂ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ/ਰਜ਼ਾ/ਭਾਣਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋਣਾ ਹੈ।
“ਗੁਰਬਾਣੀ”, ਇੱਕ ਉੱਚੀ-ਸੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਹੈ।
ਸਾਰੀ “ਗੁਰਬਾਣੀ”,
ਸਾਰਾ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ.
ਇਹਨਾਂ ਅਸੂਲਾਂ/ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ/ਅਦੇਸ਼ਾਂ/ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ/ਹਵਾਲਿਆਂ/ਵੇਰਵਿਆਂ/ਗਵਾਹੀਆਂ/ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ/ ਸੂਤਰਾਂ/ਬਿੰਬਾਂ/ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ/ਉਦਾਹਰਨਾਂ/ਐਗਜਮਪਲਜ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਲੋੜ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ।

ਜੋ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਆਦੇਸ਼ਾਂ/ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ,
ਉਹ, ‘ਪਰਮ ਪਦ’, ‘ਪਰਮ ਪਦਾਰਥ’ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਾਵ “ਸਚਿਆਰ ਸਿੱਖ” ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੁਰਸਿੱਖ/ਗੁਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ।
‘ਸਚਿਆਰ ਸਿੱਖ’ ਬਨਣਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਗੁਰੁ/ਸਤਿਗੁਰੂ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼/ਉਪਦੇਸ਼ ਹੀ ਹਨ।
ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ/ਮਾਨੁੱਖ/ਸਿੱਖ/ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੇ ਕਮਾਉਂਣਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਜਿਸ, ਇਨਸਾਨ/ਮਾਨੁੱਖ/ਸਿੱਖ/ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੇ, ਗੁਰੁ/ਸਤਿਗੁਰੂ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਆਦੇਸ਼ਾਂ/ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ, ਇਨਸਾਨ/ਮਾਨੁੱਖ/ਸਿੱਖ/ਗੁਰਸਿੱਖ,
ਗੁਰੁ/ਸਤਿਗੁਰੂ/ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ, ਨਦਰਿ, ਮੇਹਰ, ਦਇਆ, ਪਿਆਰ/ਸਤਿਕਾਰੁ, ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਆਸ਼ੀਸਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭੁੱਲ/ਗਲਤੀ ਲਈ ਖਿਮਾ ਕਰਨਾ।

Hello everybody. My name is Roopinder. I want very straight forward answer to my question, problem or dilemma whatever it is…..I will explain my situation as under:

I was born in a Hindu Brahmin family. But I have only faith in one God. I read Gurbani everyday and it started when I was a child. I have immense faith in Gurbani. But I heard that we must have a guru to reach GOD . Now we have SGGS and after the formation of Khalsa by tenth guru Sri Guru Gobind Singh ji, almost everybody says that you must be a amritdhari to be accepted as a sikh of SGGS or sikh of Guru Gobind Singh ji.
I fail to understand this phenomenon. What should I do? For me only SGGS is my only guru and I am not amritdhari. If I follow the Gurbani , i mean if I do whatever gurbani says, will I be accepted as a Disciple of Guru ?
Anybody Please comment on that .

Very well articulated piece. Leaves one to wonder when would we comprehend the true message of the Gurmat philosophy (Maanas ki jaat sabhai ekai pehchaanbo) that so eloquently and repeatedly emphasizes on cast-free humanity.

There appears to be a gray area too (or perhaps it is yet another glaring example of misconceived notion) – Amritdhaaris are strictly advised not to share ‘Roti and Beti’ with non-amritdhaari’s – thus sending a strong ‘dividing’ message right at the outset (as one of the first rehats to be followed).

What an alleged ‘upgrade’!!!

Would like some enlightenment by anyone who can elicidate this a bit more acutely.

Deep Regards

Share Your Thoughts - Vichar

Your email address will not be published. * = required. Comment Policy.